H E L E N A	Imię żeńskie	78.	^ INDEKS IMION!
____________________________________________________________________
Daty imienin Imieniny w kalendarzu, występują 15 razy	25 luty, 2 marzec, 12 marzec, 13 marzec, 11 kwiecień, 23 kwiecień, 22 maj, 26 maj, 19 czerwiec, 31 lipiec, 13 sierpień, 18 sierpień, 30 październik, 4 listopad, 15 listopad __________________________________________ Wyróżnione daty wskazują na największą popularność imienia!
____________________________________________________________________
Pochodzenie imienia	Imię wywodzące się zapewne z greckiego słowa hele: „blask”, „jasność” lub helane: „pochodnia”, lub selene: „księżyc”. Nazwą helene określano również kosz trzcinowy niesiony w procesji podczas święta zwanego helenoforiami. Bardzo popularne w XVIII i XIX wieku. W Polsce notowane od XII wieku jako Alena, Elena, Elenka, Halena, Halenka, Hela, Helena, Helina, Jalana, Jelena. Z mitologii: Helena, według Iliady najpiękniejsza kobieta na świecie, córka Zeusa i Ledy. Po ojcu, który przybrał postać łabędzia, aby zdobyć królewnę Ledę, odziedziczyła smukłą szyję i olśniewająco białą cerę, po matce zaś piękną twarz i grację. Była żoną Menelaosa i matką Hermione. Porwanie Heleny przez Parysa stało się przyczyną wojny trojańskiej. Po upadku Troi Helena powróciła do Sparty, a wg palinodii Stesichorosa w Troi miał się znajdować tylko jej fantom. Ona sama zaś przebywała w Egipcie, skąd zabrał ją Menelaos powracający spod Troi.
____________________________________________________________________
Zdrobnienia	Halinka, Hela, Helcia, Helenka, Helka, Helusia, Lena
____________________________________________________________________
Obce formy imienia	Helena (łacińska, ogólnie przyjęta forma), Helen, Helene, Ellen (angielska), Helen, Helene, Ellen (niemiecka), Héléne (francuska), Elena (hiszpańska, włoska), Elena, Gelena (rosyjska), Elena, Jela, Ela (czeska), Lenka, Jelena (słowacka), Jela, Jelena, Alenka, Elena, Lena, Lenka (południowo-słoweńska), Elena, Alena, Alina (litewska), Eleni (grecka), Ilona, Ila, Ilka (węgierska).
____________________________________________________________________
Inne formy imienia	Alena, Elena, Halena, Halina, Halszka, Helenna, Helina, Lena, Ilona, Nelly
____________________________________________________________________
Forma męska	Helen
____________________________________________________________________
Patron	Święta Helena, właściwie Flavia Julia Augusta, cesarzowa (około 248 – około 328), żona Konstancjusza, matka (właściwie macocha) Konstantyna Wielkiego, nawrócona przez niego na chrześcijaństwo i ogłoszona cesarzową. Znana z uczynków miłosierdzia. U schyłku życia odbyła pielgrzymkę do Jerozolimy, gdzie według chrześcijańskiej tradycji miała odnaleźć drzewo Krzyża Świętego. W 326 roku ufundowała kilka wspaniałych bazylik w Ziemi Świętej. Pochowana w Konstantynopolu, szczególnie czczona w Kościołach wschodnich. Patronka kustoszów Ziemi Świętej oraz producentów igieł i gwoździ. (Wspomnienie 21 marca i 18 sierpnia). Święta Helena Dziewica (V wiek). Pozostało mało danych o jej życiu we Francji. (Wspomnienie 22 maja). Święta Helena (Elin) Szwedzka, pobożna filantropka, która padła ofiarą zemsty rodzinnej w 1164 roku (Wspomnienie 2 marca).
____________________________________________________________________
Znane postacie	Helena, polska królowa, żona Aleksandra Jagiellończyka (19 V 1476 – 20 I 1513). Helena z Przeździeckich Radziwiłłowa, patronka sztuki (urodzona w XVIII wieku). Petronela Helena Majewska, aktorka polska (urodzona 1828). Helena Bławatska, rosyjska spirytystka i mistyczka (12 VIII 1831 – 8 V 1891). Helena Modrzejewska, aktorka polska (1847 – 1928). Ellen Alice Terry, aktorka angielska (27 II 1847 – 21 VII 1928). Helena Rubinstein, potentatka przemysłu kosmetycznego (25 XII 1870 – 1 IV 1965). Ellen Anderson Glasgow, pisarka amerykańska (22 IV 1874 – 21 XI 1945). Helena Radlińska polska działaczka oświatowa (2 V 1879 – 10 X 1954). Helena Józefa Krzemieniewska, mikrobiolog polska (13 III 1878 – 28 V 1966). Helena Mniszkówna, powieściopisarka polska (24 V 1878 – 18 III 1943). Helena Sulima, aktorka polska (urodzona 1879). Helen Adams Keller, pisarka amerykańska (27 VI 1880 – 1 VI 1968). Helena Boguszewska, powieściopisarka polska (18 X 1883 – 11 XI 1978). Helena Bobińska, pisarka polska (9 V 1887 – 9 VI 1968). Helena Duninówna, pisarka polska (urodzona 1888). Helen Parkhurst, amerykańska pedagog, twórca indywidualnego systemu nauczania (7 III 1887 – 1 VI 1973). Helen Hayes, właściwie Helen Brown, aktorka amerykańska (10 X 1900 – 17 III 1993). Helene Weigel, niemiecka aktorka, żona B. Brechta (1900 – 1971). Helena Syrkus, polska architekt i urbanista (1900 – 1982). Helena Bechlerowa, pisarka polska (urodzona 1908). Helena Krajewska, polska artysta malarz (14 VII 1910 – 7 V 1998). Lena (Helena) Żelichowska, aktorka polska (1910 – 1958). Helena Brodowska-Kubicz, polska historyk (urodzona 1914). Helen Gavronsky Suzman, polityk południowoafrykańska (urodzona 7 XI 1917). Helena Marusarzówna, narciarka, wielokrotna mistrzyni Polski (17 I 1918 – 12 IX 1941). Ellen Stewart, założycielka amerykanskiego teatru eksperymentalnego „La Mama” (urodzona 1920px). Jelena Bonner, żona A. Sacharowa, rosyjska dysydentka (urodzona 1923). Elena Awramowna Bystricka, aktorka rosyjska (urodzona 1928). Helena Violetta Komorowska, pisarka polska (urodzona 1929). Helen Mirron, aktorka angielska (urodzona 1945).
____________________________________________________________________
Imię w poezji i sztuce	Z wątków mitu o pięknej Helenie korzystały: literatura starożytna (Eurypides i inni) oraz nowożytna (miedzy innymi dramaty Ch.M. Wielanda, J.W. Goethego, E. Verhaerena, poezje O. Wilde’a i inne.), malarstwo (miedzy innymi B. Gozzoli, G. Romano, G. Reni, G.B. Tiepolo, H. von Marées) i muzyka (opery Ch.W. Glucka, C. Saint-Saënsa, R. Straussa — do tekstu H. von Hofmannsthala, operetka J. Offenbacha). Helena, tragedia Eurypidesa. Helena w Odprawie posłów greckich J. Kochanowskiego. Helena z komedii Pan Jowialski A. Fredry (1832). Piękna Helena, opera J. Offenbacha. Halszka Kniaziówna Helena, z Ogniem i mieczem H. Sienkiewicza (1884). Helena z komedii W. Perzyńskiego Lekkomyślna siostra (1904). Hela Bertz z Pożegnania jesieni S.I. Witkiewicza (1927). Helena z powieści B. Prusa Emancypantki. Helena Stawska z powieści B. Prusa Lalka (1890). Hela Mizerska z powieści Dzieci Szatana S. Przybyszewskiego. Helena Bartnicka ze sztuki G. Zapolskiej Żabusia (1897). Helena de With z powieści S. Żeromskiego Popioły (1904). Helka z Dobrej pani E. Orzeszkowej (1882). Helena Alving z dramatu Upiory H. Ibsena (1881). Helena z komedii M. Bałuckiego Grube ryby (1881/1900). Ellen Thatcher z powieści Manhattan Transfer J. Dos Passosa. Helena Mniszkówna w książce B. Wachowicz Malwy na lewadach. Helen Holm z powieści J. Irvinga Świat według Garpa (1978). Helena Zemankowa z powieści M. Kundery Żart (1967). Hela z powieści Dziewczęta z Nowolipek Poli Gojawiczyńskiej (1935). Helena z dramatu S. Dygata Disneyland (1965). Helena d’Aiglemont z powieści H. Balzaca Kobieta trzydziestoletnia (1834). Hela z powieści S.I. Witkiewicza Pożegnanie jesieni (1927). Za kształt boskiej służyła w Grecji Afrodycie. Teraz — ciało bez ducha — idzie wciąż przez życie, oparem obumarłych żądz dzisiejszość truje i na ustach wybrańców własną chuć całuje. - Kazimiera Iłłakowiczówna, „Helena” Niebo naturze rozkazało Na jeden stwór zlać cały dar I uformować jedno ciało Według najlepszych boskich miar. Heleny piękne ma oblicze I Kleopatry dumny krok, I Atlanty tajemnice, Smutnej Lukrecji czuły wzrok. - William Shakespeare, „Jak wam się podoba” (tłumaczenie Cz. Miłosz) Heleno, wobec twej urody Stoję jak dawni Niceanie, Widzący sponad wonnej wody Ojczyste brzegi i ogrody Po wielu dniach na oceanie. - Edgar Allan Poe, „Do Heleny” „Dogasam, Drogi Panie, i odczuwam to bardzo boleśnie. Jest jednak ten zysk ukryty, że nie będę już cierpliwą poduszką do szpilek, igieł, rozmaitych szydeł i szpikulców, którymi darzyli mnie bardzo hojnie. Zjedli mnie literaci i krytycy tak, że ostatecznie obolała od pocisków i grzmoceń różnego kalibru, wycofałam się dobrowolnie z Towarzystw Literackich i w końcu po corocznym wydawaniu książki, za co mi straszliwie urągano — teraz oto odetchnęli. Przecież kazali mi kury sadzić zamiast pisać książki...” List Heleny Mniszkówny, autorki „Trędowatej”, do Kornela Makuszyńskiego, listopad 1938.
____________________________________________________________________
Przysłowia	W świętej Halszki dzionek nuci już skowronek. (związane ze świętem 2 marca).
____________________________________________________________________
Aforyzmy	Helena cud niewieści, małżonek wojnę wszczął o cześć jej. Dziś by nie poszedł nikt na Troję. - Żyliby w zgodzie wszyscy troje. - Antoni Marianowicz Takie jest skromne zdanie moje: Przyjemniej było Parysowi zdobywać Helenę, Niż Grekom zdobywać Troję. - Wiesław Błach
_____________________________________________________________________
Imiona na ekranie	Film Helena Trojańska w reżyserii R. Wise’a (1955), rolę Heleny odtwarzała Rossana Podesta. Ekranizacja powieści Popioły S. Żeromskiego w reżyserii A. Wajdy (1965), w roli Heleny wystąpiła Pola Raksa. Film według powieści Pożegnanie jesieni S.I. Witkiewicza w reżyserii M. Trelińskiego (1990), rolę Heli Bertz grała Maria Pakulnis. Ekranizacja powieści Emancypantki B. Prusa w reżyserii St. Różewicza (1983). Film według powieści Ogniem i mieczem H. Sienkiewicza w reżyserii J. Hoffmana (1998), rolę Heleny Kurcewiczówny odtwarzała Izabella Scorupco. Ekranizacja powieści J. Irvinga Świat według Garpa w reżyserii G.R. Hilla (1982). Ekranizacje powieści Dziewczęta z Nowolipek P. Gojawiczyńskiej: w reżyserii J. Lejtesa (1937) i B. Sass (1985).
____________________________________________________________________
Prezentowane informacje o imionach zostały zaczerpnięte z następujących źródeł: 1. Wielki Kalendarz Imion opracowany przez p. Zbigniewa Chorążego [Zbich] i publikowanego na nieistniejącej już stronie evacska.republika.pl; 2. Wielkiej Księgi Imion publikowanej na portalu interia.pl [Interia Encyklopedia]; 3. Kalendarzy opracowywanych przez p. Wojciecha Sawickiego.
____________________________________________________________________________________________________________________
		^ INDEKS IMION!