A N D R Z E J	Imię męskie	591.	^ INDEKS IMION!
____________________________________________________________________
Daty imienin Imieniny w kalendarzu, występują 71 razy	1 styczeń, 4 styczeń, 6 styczeń, 12 styczeń, 13 styczeń, 18 styczeń, 19 styczeń, 21 styczeń, 23 styczeń, 1 luty, 2 luty, 4 luty, 5 luty, 6 luty, 8 luty, 10 luty, 22 luty, 26 luty, 10 marzec, 12 kwiecień, 15 kwiecień, 18 kwiecień, 25 kwiecień, 27 kwiecień, 13 maj, 15 maj, 16 maj, 23 maj, 25 maj, 26 maj, 28 maj, 29 maj, 3 czerwiec, 16 czerwiec, 17 czerwiec, 9 lipiec, 12 lipiec, 13 lipiec, 15 lipiec, 16 lipiec, 17 lipiec, 21 lipiec, 22 lipiec, 26 lipiec, 1 sierpień, 3 sierpień, 11 sierpień, 13 sierpień, 16 sierpień, 19 sierpień, 24 sierpień, 29 sierpień, 2 wrzesień, 3 wrzesień, 16 wrzesień, 20 wrzesień, 23 wrzesień, 26 wrzesień, 1 październik, 2 październik, 10 październik, 17 październik, 1 listopad, 10 listopad,18 listopad, 20 listopad, 24 listopad, 28 listopad, 30 listopad, 10 grudzień, 21 grudzień __________________________________________ Wyróżnione daty wskazują na największą popularność imienia!
____________________________________________________________________
Pochodzenie imienia	Imię pochodzenia greckiego wywodzące się od słowa andros czyli: „mąż”, „mężczyzna lub andreios: „mężny”, „męski”. Oznacza: „mężny”, „odważny”. Podstawą imienia Andrzej jest grecki wyraz aner: „człowiek, mężczyzna" (inne źródło tłumaczy je też jako: „dzielny, mężny"), który może być tłumaczony jako: „"męski", "przynależny mężczyżnie" (angielskie: „manly”), ale tę formę imienia niektóre angielskojęzyczne źródła próbują tłumaczyć jako: „żeński", „przynależny kobiecie" (angielskie: „womenly”). Oczywiście jest to "tłumaczenie" nie mające wiele wspólnego z rzeczywistością i wynikające raczej ze zbieżności angielskich wyrazów: man: „człowiek”, „mężczyzna” z women: „kobieta” niż z oryginalnym źródłosłowem tego imienia. Nosił je jeden z apostołów w Biblii. Spolszczone imię Andreas brzmi Jandrzej, Jędrzej (zbitka an od XVI wieku zaczęła przekształcać się w jęz. polskim w głoskę ę). Zdrobnienie dwuczłonowych imion greckich Androbulos, Andronikos, Androkrates itd. W Polsce używane od XII wieku w formach: Andral, Andrasz, Andraszek, Andrej, Andrejasz, Andrejaszek, Andrejek, Andrejko, Andrek, Andresz, Andrko, Andro, Andrzej, Andrzejasz, Andrzysz, Jander, Jandro, Jandrzej, Jędral, Jędraszek, Jędrek, Jędrko, Jędrzej, Jedrzejek, Jędrzych, Ondral, Ondrasz, Ondraszek, Ondrzej, Ondrzejek. W średniowiecznej polszczyźnie pojawiały się dziś nie spotykane formy żeńskie – Andrzeja, Ondrzeja. Świadectwem popularności kultu świętego Andrzeja jest ludowy zwyczaj zwany „Andrzejkami”.
____________________________________________________________________
Zdrobnienia	Andruszko, Andrzejek, Jędrek, Jędruś, Jędrzejek, Ondrzejek, Ondraszek, Ondrysz
____________________________________________________________________
Obce formy imienia	Andrew (angielska), Andrej, Ondřej (czeska), Ondrej (słowacka.), André (francuska), Andrés (hiszpańska), Andreas, Andres, Anders (niemiecka), Andriej (rosyjska), Andra, Andrej, Andrija (południowo-słoweńska, Andrij (ukraińska), Andrea, Andreo, Drea (włoska), Anders, Andreas, Dreves (duńska, szwedzka), Antero, Antti (fińska), Andreas, Andries (holenderska), Andriejus, Andrius (litewska), Andrejs, Andris (łotewska), Andreias (grecka), András, Endre (węgierska).
____________________________________________________________________
Inne formy imienia	Jędrzej, Ondrasz, Ondraszek, Ondruszko, Ondrzej
____________________________________________________________________
Forma żeńska	Andrea
____________________________________________________________________
Patron	Święty Andrzej Apostoł, brat Szymona Piotra. Jeden z pierwszych uczniów Jezusa Chrystusa. Przyprowadził do Jezusa swego brata, Piotra, mówiąc mu: „Znaleźliśmy Mesjasza”. Poniósł śmierć męczeńską około 65 roku, powieszony za nogi na krzyżu w kształcie litery X (Krzyż św. Andrzeja). Patron Austrii, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Rosji i Szkocji, a także podróżnych, rybaków, rycerzy, rzeźników, małżeństw oraz chorych na różyczkę i czerwonkę. W dniu wspomnienia świętego Andrzeja kończy się rok liturgiczny i zaczyna Adwent. Stąd zwyczaj zgadywania przyszłości, choćby z lanego na wodę roztopionego wosku. (Wspomnienie 30 listopada). Święty Andrzej, metropolita Krety. Żył w latach 660 – 740. Bronił czci ikon. Zapoczątkował nowy rodzaj pieśni kościelnej, zwanej kanonem. Najsłynniejszym jego dziełem jest Wielki kanon pokuty. Szczególną cześć odbiera w Kościele Wschodnim. (Wspomnienie 4 lipca). Święty Andrzej Świerad, Andrzej Żurawek, pustelnik i asceta. Prowadził ascetyczny sposób życia. Spał w pozycji siedzącej na pniu, otoczonym ostrymi prętami. Na pół legendarny krzewiciel chrześcijaństwa na ziemi sądeckiej, przebywał prawdopodobnie nad Dunajcem; później wraz z uczniem Benedyktem przybył do opactwa świętego Hipolita na górze Zobor koło Nitry (Słowacja), gdzie wstąpił do zakonu benedyktynów i osiadł w pobliskiej pustelni leśnej. Otoczony kultem w południowej Polsce, na Słowacji, Morawach i Węgrzech. (Wspomnienie 13 lipca). Święty Andrzej Corsini, biskup Fiesole, pochodził z możnego rodu florenckiego. Żył w latach 1202 – 74. Słynął z miłosierdzia i jednania zwaśnionych miast włoskich (Wspomnienie 4 lutego). Święty Andrzej Avellino, kaznodzieja i spowiednik. Żył w latach 1521 – 1608. Kierował domem generalnym teatynów w Neapolu. Uchodził za orędownika dobrej śmierci. (Wspomnienie 10 listopada). Święty Andrzej Bobola, urodził się około 1591 roku. Był polskim jezuitą, zwano go „łowcą dusz”. Schwytany przez Kozaków 16 maja 1657 roku, był torturowany i w okrutny sposób zabity. Kult świętego Andrzeja Boboli w Polsce nie słabnie od wieków. Jest patronem kolejarzy. Świętego Andrzeja Bobolę w dawniejszej ikonografii przedstawiano z dwiema szablami wbitymi w kark i lewą rękę. (Wspomnienie 16 maja). Święty Andrzej Hubert Fournet, pochodził z Francji. Żył w latach 1752 – 1834). Wraz ze świętą Joanną założył zgromadzenie Córek Krzyża. (Wspomnienie 13 maja). Święty Andrzej Kim Taegon, pierwszy kapłan koreański Został ścięty wraz ze swymi towarzyszami. Kanonizowany w 1984 roku przez papieża Jana Pawła II, wraz z innymi męczennikami koreańskimi. Święty Andrzej Beltrami, salezjanin (1870 – 97). Był autorem biografii świętych, miedzy innymi żywotu świętego Stanisława Kostki.
____________________________________________________________________
Znane postacie	Andriej Rublow, rosyjski malarz ikon (około 1360 – 1427). Andrzej z Kokorzyna, polski filozof i teolog (około 1379 – 1435). Andrea del Castagno, właściwie Andrea di Bartoldi di Simone, malarz włoski (około 1421 – 19 VIII 1457). Andrea Mantegna, malarz włoski (około 1431 – 13 IX 1506). Andrea Verrocchio, właściwie Andrea di Cione, włoski malarz, rzeźbiarz i złotnik (1435 – 1488). Andrea del Sarto, malarz włoski (1486 – 1531). Andrzej Frycz Modrzewski, autor O poprawie Rzeczypospolitej (około 1503 – 1572). Andrzej, imię kilku prymasów polskich: Boryszewski (około 1435 – 20 IV 1510), Krzycki (7 VII 1482 – 10 V 1537), Leszczyński, (około 1559 – 24 VII 1606), Olszowski (27 I 1621 – 29 VIII 1677). Jan Andrzej Morsztyn, polski poeta barokowy (24 VI 1621 – 8 I 1693). Andrzej Zamoyski, kanclerz wielki koronny (1717 – 1792). André Marie Ampère, francuski fizyk i matematyk (22 I 1775 – 10 VI 1836). Andrzej Brodziński, poeta polski (22 IX 1786 – 29 XI 1812). Andrzej Grabowski, malarz polski (19 XI 1833 – 2 IX 1886). Andrzej Strug, właściwie Tadeusz Gałecki, pisarz polski (1871 – 1937). André Derain, malarz francuski (10 VI 1880 – 8 IX 1954). Andrés Segowia, hiszpański wirtuoz gitary klasycznej (21 II 1893 – 2 VI 1987). André Breton, pisarz francuski (19 II 1896 – 28 IX 1966). Andrzej Kuszniewicz, pisarz polski (urodzony 1904). Andrzej Brzozowski, polski reżyser filmowy (urodzony 1916). Bourvil, właściwie André Raimbourg, aktor francuski (27 VIII 1917 – 25 IX 1970). Andrzej Munk, polski reżyser filmowy (16 XI 1921 – 20 IX 1961). Andriej Sacharow, fizyk radziecki, obrońca praw człowieka (1921 – 1989). Andrzej Koszewski, kompozytor polski (urodzony 26 VII 1922). Andrzej Wróblewski – Ibis, dziennikarz polski (urodzony 1922). Andrzej Braun, pisarz polski (urodzony 19 VIII 1923). Andrzej Szczepkowski, aktor polski (1923 – 1997). Andrzej Łapicki, aktor polski (urodzony 11 XI 1924). Andrzej Szczypiorski, pisarz polski (3 II 1929 – 16 V 2000). Andrzej Wajda, polski reżyser filmowy (urodzony 6 III 1926). Andrzej Konic, polski aktor i reżyser (urodzony 1926). Andrzej Micewski, polski publicysta (urodzony 3 XI 1926). Andrzej Wielowieyski, polski polityk (urodzony 16 XII 1927). Andrzej Heidrich, grafik polski (urodzony 1928). Andrzej Strumiłło, malarz polski (urodzony 1928). Andy Warhol (Andrew Warhola), amerykański twórca pop-artu (6 VIII 1928 – 22 II 1987). Andrzej Androchowicz, polski dziennikarz, reżyser filmów dokumentalnych (urodzony 1932). Andrzej Bursa, poeta polski (21 III 1932 – 15 XI 1957). Andrzej Drawicz, polski tłumacz i krytyk literacki (20 V 1932 – 15 V 1997). Andrzej Kurylewicz, kompozytor polski (urodzony 24 XI 1932). Andriej Tarkowski, rosyjski reżyser filmowy (4 IV 1932 – 28 XII 1986). Andrzej Teofil Górny, pisarz polski (urodzony 1933). Andrzej Gieraga, malarz polski. (urodzony 1934). Andrzej Kopiczyński, aktor polski (urodzony 1934). Andrzej Brycht, pisarz polski (27 IX 1935 – 8 III 1998). Andrzej Garlicki, historyk polski (urodzony 3 VI 1935). Andrzej Bober, dziennikarz polski (urodzony 4 V 1936). Andrzej Kondratiuk, polski reżyser filmowy (urodzony 20 VII 1936). Andrzej Dąbrowski, polski muzyk jazzowy (urodzony 1938). Andrzej Urbanowicz, polski malarz, grafik (urodzony 1938). Andrzej Blikle, polski przedsiębiorca i informatyk (urodzony 1939). Andrzej Gerłowski, pisarz polski (urodzony 1939). Andrzej Śliwiński, biskup ordynariusz diecezji elbląskiej (1939). Andrzej Andrusiewicz, polski historyk, politolog (urodzony 1940). Andrzej Jonas, polski dziennikarz i wydawca (urodzony 1940). Andrzej Mencwel, polski eseista (urodzony 1940). Andrzej Strejlau, trener piłkarski (urodzony 1940). Andrzej Żuławski, polski reżyser filmowy (urodzony 22 XI 1940). Andrzej Barański, polski reżyser filmowy (urodzony 2 IV 1941). Andrzej Dutkiewicz, polski pianista, kompozytor (urodzony 1942). Andreas Baader, niemiecki radykał, założyciel Frakcji Czerwonej Armii (RAF) (urodzony 1943). Andrzej Basaj, grafik polski (urodzony 1943). Andrzej Zaorski, aktor polski (urodzony 1943). Andrzej Olechowski, polski polityk (urodzony 9 IX 1947). Andrzej Bachleda-Curuś, polski narciarz (urodzony 2 I 1947). Andrzej Bartosz, polski dziennikarz, scenarzysta (urodzony 1948). Andrzej Mleczko, polski artysta plastyk (urodzony 1949). Andrzej Celiński, polski polityk (urodzony 1950). Andrzej Ananicz, dyplomata polski (urodzony 1951). Andrzej Bogucki, polski pedagog, historyk (urodzony 1951). Andrzej Janusz Jagodziński, polski muzyk jazzowy (urodzony 1953). Andrzej Pągowski, polski grafik (urodzony 1953). Andrzej Strzelecki, polski satyryk, reżyser i aktor. Andrzej Ferenc, aktor polski (urodzony 1959). Andrzej Bauer, wiolonczelista polski (urodzony 1962). Andrzej Anusz, polski historyk (urodzony 1965).
____________________________________________________________________
Imię w poezji i sztuce	Dzieje Andrzeja – apokryf z wpływami gnostyckimi. Andrzej Chudogęba z dramatu W. Shakespeare’a Wieczór Trzech Króli. Andrzej Kmicic z powieści Potop H. Sienkiewicza (1886). Andrzej Korczyński z powieści Nad Niemnem E. Orzeszkowej (1888). André z powieści P. Bourgeta Uczeń (1889). Andrzej Bołkoński z powieści Wojna i pokój L. Tołstoja (1868/69). Andrzej Grzesikiewicz z dylogii powieściowej W. Reymonta Komediantka i Fermenty (1896/97). Andrzej Prozorow ze sztuki Trzy siostry A. Czechowa (1901). Andrzej Sztolc z powieści I. Gonczarowa Obłomow (1859). Andrzej Radek z powieści Syzyfowe prace S. Żeromskiego (1898). André Stévenol z powieści P. Louysa Kobieta i pajac (1898). Andrzej z nieukończonej powieści Z. Uniłowskiego Dwadzieścia lat życia (1937). Andrzej z powieści Narcyza Z. Nałkowskiej (1910). Andriej Sokołow z opowiadania Los człowieka M. Szołochowa (1957). Andrzej Kossecki z powieści J. Andrzejewskiego Popiół i diament (1948). Andrzej z dramatu G. Büchnera Woyzeck (1836). Andrzej z powieści P. Gojawiczyńskiej Dziewczęta z Nowolipek (1935). Andrzej z powieści W. Sieroszewskiego Na kresach lasów (1891). Gdy chowany starannie przez mądrych pedagogów lub w szkołach za granicą, wzrasta w dzielność i stąpa raźno w ciężki trud, jak rycerz z otwartą przyłbicą. Gdy zostawiony sobie, gdy od dzieciństwa nie zajmie się nim anioł stróż ni zbawca nauczyciel, niestety! – oto stoi przed nami, młody, piękny niewolnik ciała, dobrowolny kat,typowy okrzyczany uwodziciel. - Kazimiera Iłłakowiczówna, „Andrzej” Andrzej Wróblewski malarz który nie potrafił żyć pośród swych rozstrzelanych modeli dogonił ich i poszedł z nimi śniegową doliną w niebieskim za obszernym na siebie ubraniu - Tadeusz Śliwiak, „Pojednanie” Takiej wiosny rzetelnej, jaką w swym powiecie - Widział Jędrek Wysmółek – nikt nie widział w świecie! Poprzez okno karczemne łeb w bezmiar wyraził I o mało się w durną mgłę nie przeobraził!- Bolesław Leśmian, „Wiosna”
____________________________________________________________________
Przysłowia	Jędrek – mędrek. Gdy święty Andrzej ze śniegiem przybieży, sto dni śnieg na polu leży. Miękko na Andrzeja, oj! niedobra nadzieja. Na świętego Andrzeja dziewkom z wróżby nadzieja. Kiedy na Andrzeja poleje, poprószy,cały rok nie w porę rolę moczy, suszy. Idź, głupi Jędrysku, za dzwonkiem! Zdybali się dwa Jędruchy: jeden ślepy, drugi głuchy. Na święty Andrzej szukają baby przędzy.
____________________________________________________________________
Aforyzmy	Tam, gdzie historii wiatr wieje, Gdzie fruwają idee, Gdzie się rozjaśnia, Gdzie dnieje, Gdzie dzieją się panateneje, Gdzie białe kwitną nadzieje, Śmiech śmieje się, Wino leje,(...) Gdzie orze się i sieje – Tam wsiędzie swoje trzy grosze Zawsze wtrącają Andrzeje. - Ludwik Jerzy Kern.
_____________________________________________________________________
Imiona na ekranie	Film według powieści Potop H. Sienkiewicza w reżyserii J. Hoffmana (1974), rolę Andrzeja Kmicica odtwarzał Daniel Olbrychski. Ekranizacje powieści Wojna i pokój L. Tołstoja: rolę Andrzeja Bołkońskiego w filmie K. Vidora (1956) grał Mel Ferrer, a w filmie S. Bondarczuka (1965 – 67) – Wiaczesław Tichonow. Film Nad Niemnem w reżyserii Z. Kuźmińskiego (1986). Ekranizacja powieści Komediantka w reżyserii J. Sztwiertni (1986). Ekranizacja Obłomowa w reżyserii N. Michałkowa (1979). Ekranizacja powiesci Kobieta i pajac P. Louysa pod tytułem Mroczny przedmiot pożądania w reżyserii L. Buñuela (1977). Ekranizacja powieści Dwadzieścia lat życia Z. Uniłowskiego w reżyserii G. Warchoła (1981). Film według powieści Popiół i diament J. Andrzejewskiego w reżyserii A. Wajdy (1958), rolę Andrzeja Kosseckiego odtwarzał Adam Pawlikowski.
____________________________________________________________________
Prezentowane informacje o imionach zostały zaczerpnięte z następujących źródeł: 1. Wielki Kalendarz Imion opracowany przez p. Zbigniewa Chorążego [Zbich] i publikowanego na nieistniejącej już stronie evacska.republika.pl; 2. Wielkiej Księgi Imion publikowanej na portalu interia.pl [Interia Encyklopedia]; 3. Kalendarzy opracowywanych przez p. Wojciecha Sawickiego.
____________________________________________________________________________________________________________________
		^ INDEKS IMION!